Po upadłości Getin Noble Banku roszczenia kredytobiorców biegną dwoma równoległymi torami

Ogłoszenie upadłości Getin Noble Banku 20 lipca 2023 roku nie zakończyło ostatecznie sporu z kredytobiorcami. Sytuacja prawna osób posiadających zobowiązania w szwajcarskiej walucie uległa znacznemu skomplikowaniu. Roszczenia biegną obecnie dwoma równoległymi torami, wymuszając odmienne strategie prawne. Z jednej strony toczy się postępowanie cywilne o ustalenie nieważności zawartego kontraktu, a z drugiej sprawa przenosi się na grunt wysoce sformalizowanego postępowania upadłościowego. Rozdzielenie tych trybów zmusza uczestników rynku do zrozumienia różnicy pomiędzy samym istnieniem roszczenia a techniczną możliwością jego zaspokojenia.

Ustalenie nieważności umowy w sądzie cywilnym

Sąd cywilny bada żądanie nieważności umowy głównie na podstawie artykułu 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Kluczowym argumentem w takich sprawach pozostaje obecność niedozwolonych klauzul walutowych w pierwotnym dokumencie finansowym. Prawomocny wyrok stwierdzający nieważność kontraktu nie gwarantuje jednak automatycznego zwrotu wpłaconych środków na rachunek kredytobiorcy. Orzeczenie to kształtuje jedynie sytuację prawną, otwierając drogę do dalszych rozliczeń.

Wiele nieporozumień budzi kwestia zawieszania toczących się procesów. Sprawa o zapłatę nie zostaje wstrzymana odgórnie i bezwarunkowo dla wszystkich podmiotów. Zgodnie z artykułem 174 k.p.c. w związku z artykułem 145 Prawa upadłościowego, zawieszeniu ulegają wyłącznie postępowania dotyczące masy upadłości wszczęte przed dniem ogłoszenia niewypłacalności. Oznacza to, że jeżeli dany proces dotyczy roszczeń czysto majątkowych kierowanych do upadłego banku, sąd nakazuje jego wstrzymanie. W przypadku żądania ograniczonego wyłącznie do ustalenia nieważności umowy sąd zachowuje kompetencję do kontynuowania procedowania.

Po uprawomocnieniu się orzeczenia unieważniającego kredyt dochodzi do ostatecznego rozliczenia stron. W polskim orzecznictwie ustabilizowała się zasada oparta na teorii dwóch kondykcji. Kredytobiorca zyskuje prawo do dochodzenia zwrotu wszystkich uiszczonych rat, pobranych prowizji oraz składek ubezpieczeniowych. Bank z kolei wysuwa niezależne roszczenie o zwrot nominalnej kwoty udostępnionego kapitału. Zastosowanie tego mechanizmu sprawia, że nawet całkowicie spłacony kredyt nadal generuje po stronie konsumenta roszczenie o nadpłaty. Każde świadczenie finansowe przesunięte między stronami stanowi odrębne zdarzenie podlegające zwrotowi.

Zgłoszenie wierzytelności do syndyka masy upadłości

Od momentu formalnego ogłoszenia niewypłacalności banku wierzyciele dysponowali trzydziestodniowym ustawowym terminem na zgłoszenie roszczeń, który upłynął w sierpniu 2023 roku. Procedura ta wymagała prawidłowego i wyczerpującego wypełnienia formularza w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Syndyk weryfikuje każde takie zgłoszenie, opierając się na udokumentowanej historii spłat oraz treści samej umowy. W przypadku wydania decyzji o odmowie uznania roszczenia wierzyciel zachowuje prawo wniesienia sformalizowanego sprzeciwu do sędziego-komisarza.

Toczące się równolegle postępowanie cywilne ma duży wpływ na sytuację wierzyciela, choć formalnie oba procesy funkcjonują autonomicznie. Prawomocny wyrok unieważniający kontrakt stanowi niezbędną podstawę dokumentacyjną do uznania roszczenia o nadpłatę w postępowaniu upadłościowym. Sąd cywilny nie dysponuje jednak uprawnieniami do zasądzania jakichkolwiek bezpośrednich wypłat z masy upadłościowej. Orzeka on wyłącznie o wadliwości zawartego kontraktu.

Praktyczny przykład kredytów udostępnianych przez ten konkretny bank doskonale obrazuje przepaść między wygraniem procesu a faktycznym odzyskaniem pieniędzy. Kredytobiorca podważający ważność umowy zyskuje możliwość prawomocnego wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nieruchomości, co przynosi natychmiastową ulgę prawną. Odzyskanie nadpłaconych w przeszłości rat zależy już od zatwierdzenia planu podziału funduszów masy upadłościowej. Przy mocno ograniczonym majątku niewypłacalnego banku perspektywa pełnego zaspokojenia roszczeń pieniężnych bywa minimalna.

W analizie tak złożonych procedur kancelaria Zimmerman Filipiak Restrukturyzacja zapewnia specjalistyczne wsparcie dłużnikom korporacyjnym, wierzycielom oraz instytucjom sądowym. Chociaż głównym obszarem działań zespołu są procesy sanacyjne przedsiębiorstw, prawnicy precyzyjnie identyfikują mechanizmy prawa upadłościowego, z jakimi na co dzień mierzą się frankowicze Getin Banku podczas zabezpieczania swoich interesów przed syndykiem.

Rozstrzygnięcie sporu po ogłoszeniu niewypłacalności podmiotu finansowego wymaga precyzyjnego oddzielenia głównego celu procesowego od metody windykacji środków. Ustalenie nieważności kredytu definitywnie uwalnia od dalszych obciążeń ratalnych i pozwala uregulować status zabezpieczeń majątkowych. Zaspokojenie konkretnych roszczeń pieniężnych przebiega już według rygorystycznych zasad prawa upadłościowego, opierając się na sumie zgromadzonego kapitału. Pominięcie tej kluczowej dwutorowości nierzadko skutkuje przyjmowaniem nieskutecznych strategii na wczesnych etapach dochodzenia należności.